sangrila Bank

नारी दिवस किन मनाउँने ?   

सुमन खनाल

चिकित्सा शास्त्र अध्ययन संस्थान, आयुर्वेद क्याम्पस किर्तिपुर


स्कुलमा रिजल्ट आउने तयारी हुदै थियो ।  कक्षा ५ मा जेहेन्दार तथा मेधावी कहलिएको विद्यार्थी  म माथि सबैको भरोसा थियो– दोस्रो हुने ।  कारण थियो– कक्षामा सधै ‘केटी’ मात्र प्रथम हुने प्रथा जस्तै बनिसकेको थियो । तर एकाएक दोस्रो स्थानमा प्रथम हुनेको नाम आएपछि सबको नजर म माथि पर्यो र मेरो नाम प्रथम स्थानमा आयो । त्यसपछि बधाई दिनेको ओहिरो लाग्यो सम्पूर्ण स्कुलका विद्यार्थीहरुको र मेरा साथीहरुको उत्सव थियो – त्यहाँ एउटी नारीले हारेकी थिइन् । म पनि बदलाको भावनाले ग्रसित थिएँ । मैले जितेपछि त्यो भावना एकाएक बढेको थियो । तर, उनले भनिन्,‘सुमन बधाई छ ।’ आफू हारेर पनि हँसिलो मुखले मलाई उनले दिएको बधाई निकै शक्तिशाली थियो । त्यो हारले उनलाई कत्तिपनि बिचलित बनाएको थिएन । उनले दिएको बधाइले मेरो बदलाको भावना दबिएर गयो । मैले प्रिन्सिपल सरलाई सोधें,‘म भन्दा खुसी किन अरु छन् रु सरले भन्नुभयो,‘यो उत्सव होइन सुमन, यो नैराश्यता हो ,यहा पोथी बासेको भन्छन बुद्धिजीवीहरु, यो अहिलेको मात्र होइन धेरै वर्ष देखिको हो , ऋषिमुनिहरूको काल देखि नै नारी अघि बढ्दाको नैराश्यता ।’ यो समाज व्यवस्थाले महिलाहरु महिलाहरुमाथि यसरी अन्याय गरेको छ । यस्तो बनाएको छ की उनीहरु प्रगती गर्न लायक छैनन् । प्रथम हुनु उनीहरुको योग्यता होइन ।’

मेरो गुरुको यो कुरापछि म झस्किएँ ।

मलाई बाबाले पाउनु भएको भन्दै हिड्ने र मैले मम्मीको होइन बाबाले बुबु खुवाउनु भएको भन्ने मेरो घर नजिकको भाईको यो भनाई मलाई सत्य नै लाग्थ्यो किनको उसले आमाको प्रसव पिडा देखेको थिएन न त आमा बिरामी भएर बाबाले डेरीको दुध खुवाएको । हाम्रो शास्त्रीय साहित्यले लेखेको छ स्त्रीको हालीमुहाली चल्ने ठाउमा छिटै बिनाश हुन्छ यो सहि नै हो किनकि यसमा नारीलाई अज्ञानता र बुद्धिहीनको पर्यायको रुपमा हेरिन्थ्यो र स्त्री शब्दले लिङ्ग नभएर सम्पूर्ण त्यो पिछडिएका वर्गको प्रतिनिधित्व गरेको थियो । सृष्टिकर्ताले फरक क्षमता बनाएर झेल अवश्य गरेकै हुन् तर खुला प्रतिस्पर्धामा रोक भने लगाएका छैनन् र नारी शक्तिको सम्मान गरेक छन् । गाउँमा नारी हिंसा बन्द गर, छोरीलाई स्कुल पठाऊ भन्ने पुस्ता मेरो नै थियो, भ्रुण हत्या बन्द गर भन्दै ट्वीट गर्ने पनि मेरै पुस्ता हो । तर मलाई यो सब गर्दा लाग्थ्यो को म नै अन्तिम पुस्ता हु जसले लिङ्ग विभेदको मुद्दा उठाउदै छौ तर यो त पुस्तौ पुस्ताको रिति रहेछ जसमा हामीले धेरै प्रगति गरिसकेका रहेछौ ।

एकजना दिदीले प्रश्न सोधिन कि म आइमाई हुदैमा किन आलोचना धेरै खेप्नु पर्ने ? मैले भने तिमि आइमाई हैनौ, I+My= म र मेरो भन्ने यो विचित्रको शब्दले मेरो स्वमित्वको चिज भन्ने जनाउछ र मानिसको स्वाभाविक प्रकृति हो आफ्नो चिजलाई आलोचना हेला गर्ने अरुकोलाई सम्मान | मैले बहिनीलाई यहि भन्छु कि तिमि छोरो हौ किनकि म तिमीलाई निरुत्साहित गर्न चाहन्न ,तिमीलाई छोरोमा नै सब उर्जा छ भन्ने लाग्छ भने अवश्य तिमीमा दृढ बिश्वास आउनेछ र मैले भन्दा धेरै राम्रा काम गरेर तिमीले आफ्नो नाम राख्न सक्छौ , बाबाआमालाई भोलि तिमीले नै पाल्नेछौ |

नारी दिवस किन मनाइन्छ ? दिवस भनेको महत्वपूर्ण चिजको महत्वको स्मरण गर्न मानिन्छ जस्तै पृथ्वी दिवस, स्वास्थ्य दिवस आदि | नारीको महत्व नबुझ्ने कोहि छैन तर पनि यो दिवस मनाउन बाध्य छौ कारण हामी नारी अन्याय विरुद्ध जग हालिसकेको अवस्था छ र यसलाई मुहुर्त रुप दिन भने बाकीं नै छ किनकि संकुचित नारीवाद को भुत हामीलाई उतार्नु छ र पुरुष बिनाको समानान्तर कार्य असम्भव छ भन्ने भावाना ल्याउनु जरूरी देखिन्छ यसमा तर्क छ कि नारी हुदैमा अवसर पाउनु वा बन्चित हुने भन्ने भ्रम चिरौ | संकुचित नारीवादले स्वच्छ प्रतिस्पर्धा हुने ठाउँमा अयोग्य नारीले पदलाई न्याय गर्न नसक्दा अनि समृद्धि सम्भव होला ? प्रधानन्यायाधीश शुशिला कार्की महिला भएकै कारणले यस पदमा अवश्य पुगेकी होइनन नत अन्जेला मोर्केल | सक्षमता विकास गरौ लागि आफू प्रष्ट गन्तब्य तय गरौ र यसमा बाधा पार्ने विरुद्ध पनि खबरदारी अवश्य गरौ | सम्पूर्ण नारी शक्तिलाई सम्मान एवंम् शुभकामना |

 

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

सम्बन्धित

गणतन्त्रमा ‘केरा’का कुरा !

Tuesday, 10 July 2018

काठमाडौँ । माओवादी जनयुद्धका क्रममा ७ बर्ष जेल परेका तिलक शर्माले चार बर्ष पहिले गज्जबको योजना सुनाए । सादगी नेताको ...

माओवादीमा फेरी ‘श्रीमतीकाण्ड’: यी हुन् ‘आफ्नै गृहिणी’लाई राष्ट्रियसभामा उठाउने माओवादी नेता !

Tuesday, 23 January 2018

काठमाडौं । आफ्ना श्रीमतीलाई सांसद तथा राजनीतिक नियुक्ती दिलाउनेमा माओवादी केन्द्र पहिलो नम्बरमा दर्ज भएको छ । केही महिनाअघि मात्रै ...

कहाँ पुग्यो एमाले–माओवादी एकता ?

Saturday, 20 January 2018

— मनहरि तिमिल्सिना एमाले-माओवादी बीच पार्टी एकताको प्रयास अघि बढेपछि राजनीतिक बजारमा अनेकौं तरङ्ग देखिन थालेका छन् । निर्वाचनपछि पार्टी ...

सरकारले ‘एकलौटी’ प्रदेश राजधानी तोकेपछि ‘बबाल’ : महराले भने,‘तुरुन्त सच्याओस्’

Wednesday, 17 January 2018

काठमाडौं । सरकारले अस्थायी राजधानी तथा प्रदेश प्रमुख तोकेपछि राजनीतिक बजार तातेको छ । राजनीतिक दलका शिर्ष नेताहरुले सरकारले गरेको ...

प्रदेश तथा प्रतिनिधिका सम्पुर्ण क्षेत्रको मतगणना सकियो, समानुपातिकको ५४ लाख मत गनियो (विवरणसहित)

Wednesday, 13 December 2017

काठमाडौ । निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधि तथा प्रदेश सभाका सम्पुर्ण निर्वाचन क्षेत्रहरुको मतगणना सम्पन्न भएको घोषणा गरेको छ । बुधवार अन्तिम ...

(बहस) – दलित दृष्टिमा नेपालको संविधान : भाग १

Tuesday, 5 December 2017

  अधिवक्ता, मोहन साशंकर नेपालको संवैधानिक र कानुनी इतिहासमा नागरिक हक–अधिकार उल्लेख गर्ने प्रचलन/अभ्यास धेरै पुरानो र नौलो होइन । ...

धादिङ चुनावका घाइते भन्छन,‘बुद्धिमान झरेपछि नयाँनयाँ मान्छेले, हामीमाथि ढुङ्गामुढा गरे’

Sunday, 3 December 2017

मेरो नाम अभिषेक तामाङ हो । खनियावास गाउँपालिका २ झार्लाङमा पर्छ । निर्वाचनको अघिल्लो दिन ९ गतेसम्म शान्तिपूर्ण वातवारण नै ...

किन बन्दैन एकिकृत वामपार्टी ? माओवादी नेता छत्र श्रेष्ठले अठार वर्षअघि गरेका विश्लेषण

Saturday, 18 November 2017

काठमाडौँ । यतिखेर देश निर्वाचनको संघारमा उभिएको छ । वाम गठबन्धनको नाम लिएर एमाले तथा माओवादी लगायतका दलहरु संयुक्त रुपमा ...

वाम गठबन्धन : ‘मेरो पार्टीको हात्ति नेता होस् या आफ्नै बाउ, मलाई यो निर्णय ठीक लागेन’

Sunday, 15 October 2017

  अहिलेसम्मको मेरो सामाजिक/राजनैतिक परिचय अहिलेको माओबादी केन्द्रका कारण नै बनेको छ । म हालसम्म यही पार्टीमा छु । अपितु, ...

vianet

लोकप्रिय

मनोरञ्जन

Top