भेनेजुएलामा ‘लोकतन्त्र’ को पुन:स्थापना: पश्चिमी प्रचारबाजीको चिरफार

- एन्डी ओलुरी  

 

वाशिंगटनले भेनेजुएला विरुद्ध गरेको उत्तेजित आक्रामकता र सम्भावित स्थल आक्रमण, अमेरिकी प्रतिनिधि मारिया कोरिना मचाडोको शब्दमा भन्नुपर्दा—देशमा “गर्विलो र स्थिर लोकतन्त्र” पुन: स्थापना गर्ने प्रयास हो। तर जब तपाईं यी शब्दहरूको वास्तविक अर्थ र अमेरिकी आक्रामकताका लागि अघि सारिएका बहानाहरूको चिरफार गर्नुहुन्छ, तपाईंले त्यहाँ आतंकवाद र ‘ग्याङ्स्टरवाद’ (gangsterism) को एउटा भयानक संस्कृति देख्नुहुनेछ।

नार्को-आतंकवाद: एउटा नियोजित झूट

सुरुवातमा भेनेजुएलालाई “नार्को-आतंकवादी” राज्यको रूपमा चित्रण गरियो। तर यो कथा यति झूटो थियो कि अमेरिकी गुप्तचर निकाय र DEA (लागूऔषध नियन्त्रण विभाग) ले समेत यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएनन्। DEA को हालैको रिपोर्टमा भेनेजुएलालाई एउटा अनुच्छेदमा मात्र सीमित गरिएको छ। वास्तवमा, २०२५ को १०० पृष्ठ लामो ‘संयुक्त राष्ट्र संघ विश्व लागूऔषध रिपोर्ट’ र युरोपेली संघको वार्षिक रिपोर्टमा भेनेजुएलाको नामसम्म कतै उल्लेख छैन। तैपनि, पश्चिमी मिडियाले यी तथ्यहरूलाई लुकाएर लगातार मनगढन्ते आरोपहरू प्रचार गरिरहेका छन्।

लोकतन्त्रको बहाना र पश्चिमी पाखण्ड

अमेरिकी प्रचारबाजीको अर्को मुख्य अस्त्र हो—”तानाशाह मदुरोलाई हटाउनुपर्छ।” CNN जस्ता सञ्चारमाध्यमले भेनेजुएलामा दमन बढेको दाबी गर्छन्, तर यो उल्लेख गर्न बिर्सन्छन् कि एउटा महाशक्ति राष्ट्रले भेनेजुएलालाई चौतर्फी घेराबन्दीमा पारेको छ।

पश्चिमी देशहरूले इजरायल, साउदी अरब र इजिप्ट जस्ता देशहरूलाई अर्बौं डलरको हतियार र पूर्ण समर्थन दिन्छन्, जहाँ लोकतन्त्रको नामनिसान छैन वा जहाँ विपक्षीहरूको हत्या गरिन्छ। तर भेनेजुएलाको हकमा भने वाशिंगटनले आफ्नै कठपुतली (जस्तै २०१९ मा जुआन गुआइडो) खडा गरेर निर्वाचित सरकार ढाल्ने प्रयास गर्छ।

निर्वाचनमा वाशिंगटनको खेल

ल्याटिन अमेरिकामा चुनावी धाँधलीको कुरा गर्ने हो भने वाशिंगटन नै यसको मुख्य नाइके हो। उदाहरणका लागि, ट्रम्पले होन्डुरसका मतदाताहरूलाई “नार्को-तस्करी सरकार” रोज्न आर्थिक प्रलोभन देखाएका थिए। त्यसैगरी, अक्टोबर २०२५ को अर्जेन्टिनाको मध्यावधि चुनावमा २० अर्ब डलरको सहायता रोक्ने धम्की दिएर मतदाताहरूलाई दक्षिणपन्थी नेता जेभियर माइलीको पक्षमा मतदान गर्न बाध्य पारिएको थियो। वाशिंगटनको सन्देश स्पष्ट छ: “तिमीहरू छान्न स्वतन्त्र छौ, तर हामीले चाहेको मान्छे मात्र; अन्यथा तिमीहरू भोकै मर्नेछौ।”

वास्तविक कारण: तेल र स्रोतको कब्जा

आक्रमणको वास्तविक कारण आक्रमणकारीहरूले आफैं स्वीकार गरेका छन्। ट्रम्पले स्पष्टसँग भनेका थिए—”हामीले भेनेजुएला कब्जा गर्ने थियौं र त्यहाँको सबै तेल लिने थियौं।” हालै उनले आफूलाई भेनेजुएलाको “तेल र जग्गाको अधिकार” चाहिएको बताएका छन्।

अमेरिकी कंग्रेस सदस्य मारिया एल्विरा सालाजारले भेनेजुएला अमेरिकी तेल कम्पनीहरूका लागि “१ हजार अर्ब डलरको अवसर” भएको बताएकी छिन्। मचाडोले पनि “व्यापक निजीकरण” मार्फत अमेरिकी कम्पनीहरूलाई १.७ ट्रिलियन डलरको लगानीको ढोका खोल्ने वाचा गरेकी छिन्।

आर्थिक नरसंहार र सैन्य धम्की

भेनेजुएला विरुद्धको आर्थिक नाकाबन्दीले देशको GDP ७५% सम्म नष्ट गरेको छ, जसका कारण हजारौं नागरिकको मृत्यु भएको छ। जेम्स स्टोरी जस्ता रणनीतिकारहरूले गर्वका साथ भन्छन् कि तेल नाकाबन्दीले जनतालाई भोकभोकै पारेर सरकार विरुद्ध उत्रिन बाध्य पार्नु नै सबैभन्दा “प्रभावकारी तरिका” हो।

इलियट अब्राम्स जस्ता कडापन्थीहरूले त झन् खुला रूपमा सैन्य हमलाको वकालत गरिरहेका छन्। उनीहरूको तर्क छ कि केवल आर्थिक रूपमा कमजोर पारेर पुग्दैन, सैन्य आक्रमण गरेर सत्ता संरचना ध्वस्त पार्नुपर्छ।

निष्कर्ष

पश्चिमी बौद्धिक र सञ्चार जगतले यस आक्रामकतालाई मौन समर्थन दिएका छन्। वाशिंगटनले भेनेजुएलालाई आफ्नो “प्रभाव क्षेत्र” (sphere of influence) ठानेर त्यहाँ आफ्नो प्रभुत्व जमाउन खोजिरहेको छ। यो २१औं शताब्दीको एउटा सार्वभौम राष्ट्र विरुद्ध गरिएको सबैभन्दा क्रूर र नियोजित आक्रमणको नमुना हो।

लेखकको बारेमा: एन्डी ओलुरी प्रचारबाजी र वैदेशिक मामिलाका स्वतन्त्र लेखक हुन्। उनी स्वीडेनको गोथेनबर्ग विश्वविद्यालयमा महामारी विज्ञान (Epidemiology) मा अनुसन्धान गर्छन्।

 

सिफारिस