काठमाडौँ । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा आज गौरा पर्व परम्परागत धार्मिक र सांस्कृतिक आस्थासहित धुमधामका साथ मनाइँदै छ । विशेष गरी सुदूरपश्चिमका डोटी, डडेलधुरा, कैलाली, अछाम, बझाङ, बाजुरा लगायतका जिल्लामा यो पर्व ठूलो उत्साहका साथ मनाउने गरिन्छ ।
गौरा पर्वको धार्मिक पृष्ठभूमि भगवान् महादेव र माता पार्वतीसँग सम्बन्धित रहेको जनविश्वास छ । पार्वतीले महादेवलाई वर पाउन कठोर व्रत बसेको कथा यस पर्वसँग जोडिएको छ । महिलाहरू विशेष गरेर गौरा देवीको पूजा गरी आफ्ना परिवारको दीर्घायु, सुख(समृद्धि र सन्तानको कल्याणको कामना गर्छन् ।
यस पर्वको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि अनुसार, त्रेतायुगमा राजा सुदर्शनकी रानीले गौरीको व्रत बसेर आशीर्वाद पाएको उल्लेख पाइन्छ । त्यस समयदेखि नै महिलाहरूले व्रत बसेर देवी गौरीको पूजा गर्ने परम्परा सुरु भएको मानिन्छ । कालान्तरमा यो पर्व पश्चिम नेपालको सांस्कृतिक पहिचानको रूपमा स्थापित भयो ।
गौरा पर्वको मुख्य आकर्षण ‘देउडा नृत्य’ हो । जसमा महिलाहरूले पूजाआजापछि समूहमा घेरा बनाई गीत गाएर नाच्ने गर्छन् । यससँगै दुवै लिङ्गले संयुक्त रूपमा खेलेको देउडाले सामुदायिक एकता र सामाजिक सद्भाव बढाउने मान्यता छ ।
सुदूरपश्चिममा यो पर्वलाई खेतीपातीसँग पनि जोडिएको पाइन्छ । वर्षा समाप्त भएपछि खेतमा धान उम्रने समयका बीच मनाइने यस पर्वले किसान समुदायमा नयाँ उत्साह र धार्मिक आस्था जागृत गर्ने गर्दछ ।
आजका दिन बिहानै महिलाहरू नुहाइधुवाइ गरेर व्रत बस्छन् । माटोको मूर्ति वा पातको गाठोमा गौरीको प्रतिमा स्थापना गरी पूजा गर्छन् र साँझतिर व्रत खोल्दै परिवारका साथ प्रसाद ग्रहण गर्छन् ।
यसरी धार्मिक श्रद्धा, सांस्कृतिक सम्पदा र सामुदायिक मेलमिलापको प्रतीकको रूपमा रहेको गौरा पर्वले सुदूरपश्चिमेली समाजमा गहिरो महत्व बोकेको छ ।
पछल्लो समय गौरा पर्व संघीय राजधानी काठमाडौँ लगायत देशका अन्य स्थानमा समेत धुमधामका साथ मनाइने गरिन्छ ।
