काठमाडौँ । संयुक्त राज्य अमेरिकाले भेनेजुएलामाथि व्यापक सैन्य कारबाही गरेको र राष्ट्रपतिको पदमा रहेका निकोलस मदुरो तथा उनकी पत्नी सीलिया फ्लोरेसलाई नियन्त्रणमा लिएर देशबाहिर लगिएको प्रति अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा बिरोध सुरु भएको छ ।
भेनेजुएला सरकारले यस आक्रमणलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको चार्टर र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको स्पष्ट उल्लंघन भन्दै कडा शब्दमा निन्दा गरेको छ। सरकारले यो कदम देशको आर्थिक स्रोत विशेषगरी तेल र प्राकृतिक सम्पदामाथि नियन्त्रण जमाउने उद्देश्यले गरिएको आरोप लगाएको छ।
साथै, राष्ट्रिय संकटकाल घोषणा गर्दै सामाजिक र सैन्य एकताका लागि आह्वान गरिएको छ। अमेरिकाभित्रै पनि यस विषयमा मिश्रित प्रतिक्रिया आएका छन्।
केही रिपब्लिकन र डेमोक्र्याट सांसदहरूले संयुक्त रूपमा धारणा सार्वजनिक गरेका छन् भने विश्वका विभिन्न नेताहरू र विश्लेषकहरूले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीतको आक्रमणका रूपमा आलोचना गरेका छन्।
नेपालका पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले पनि यस घटनाको कडा बिरोध गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लंघन भएको बताएका छन्।
ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले अमेरिकी आक्रमणलाई “अस्वीकार्य र भेनेजुएलाको सार्वभौमिकतामा गम्भीर उल्लङ्घन” भनेका छन्।
उनले यसलाई अमेरिकाले एक सीमा क्रस गरेको र संयुक्त राष्ट्रलाई कडा कदम उठाउन आह्वान गरेका छन्।
त्यस्त,ै भेनेजुयलामाथिको कमेरिकी आक्रमणप्रति क्युबाका राष्ट्रपति मिगुएल डियाज कानेलले ‘राज्य आतंकवाद’ र ‘आपराधिक आक्रमण’को संज्ञा दिएका छन् । उनले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग संयुक्त रूपमा जवाफ दिनुपर्ने माग गरेका छन्।
चीनले अमेरिकी कार्यलाई ‘अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लङ्घन’, र ‘आक्रामक व्यवहार’ भनेर कडा आलोचना गरेको छ।
त्यस्तै, रुसले यसलाई ‘हतियारले गरिएको आक्रमण’ र भेनेजुएलाको सार्वभौमिकता विरूद्ध एक अंकुश भनेको छ। रुसले अमेरिकी कार्यप्रतिको चिन्ता व्यक्त गर्दै वार्ता र शान्तिपूर्ण निकास खोज्न जोड दिएको छ।
मेक्सिकोले उक्त आक्रमणले क्षेत्रीय स्थिरता खतरामा पारेको भन्दै अमेरिकाको विरोध गरेको छ र एकतर्फी सैन्य कारवाही अस्वीकार गरेको छ।
चिलीका राष्ट्रपति ग्याब्रियल बोरिकले अमेरिकी सैन्य आक्रमणप्रति चिन्ता तथा निन्दा गरेको छ । चिलीले शान्तिपूर्ण समाधान र अन्तर्राष्ट्रिय कानुन पालनाको आवश्यकता औँल्याएको छ ।
यता स्पेनले शान्ति, संयम र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको सम्मानको माग गर्दै मध्यस्थता र वार्ताको प्रस्ताव गरेको छ।
फ्रान्सले अमेरिकी हमला अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लङ्घन र आन्तरिक समाधान हुनुपर्ने औल्याएको छ ।
छिमेकी देश कोलम्बियाले यसलाई ‘ल्याटिन’ अमेरिकाको सार्वभौमिकता प्रतिको आक्रमण भन्दै आलोचना गरेको र सीमा सुरक्षामा सतर्कता बढाएको छ।
इरानले समेत उक्त घटनालाई चालिसिन उल्लङ्घन र भेनेजुएलाको राष्ट्रिय अखण्डतामा हस्तक्षेप भन्दै कडा रूपमा अस्वीकार गरेको छ।
दक्षिण अफ्रिकाले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदलाई तत्काल बैठक बोलाउन र यसको समाधान खोज्न आह्वान गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका मन्त्रिपरिषद र महासचिवले यसलाई ‘खतरनाक मिसाइल’ र ‘अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान आवश्यक’ रहेको भनेर चेतावनी दिएका छन्।
त्यस्तै, यूरोपियन संघले पनि अन्तर्राष्ट्रिय कानुन पालनाको आवश्यकता जोडिएको जनाएको छ।
धेरै देश र संगठनहरूले यस सैन्य कारबाहीलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लङ्घन, सार्वभौमिकताको हनन र एकतर्फी हस्तक्षेप भनेर कडा रूपमा निन्दा गरेका छन्।
अमेरिकी पक्षले यसलाई सुरक्षा, ड्रग नियन्त्रण र शासन परिवर्तनको आवश्यकता भन्दै औचित्य प्रस्तुत गरिरहेको छ भने भेनेजुएला र उसका समर्थक राष्ट्रहरूले यसलाई नाङ्गो आक्रमण, सार्वभौमिकता उल्लंघन र स्रोत नियन्त्रणका लागि गरिएको हस्तक्षेपका रूपमा ब्याख्या गरिरहेका छन्।
अमेरिकी पक्षका अनुसार मदुरोलाई अमेरिका ल्याई न्यायिक प्रक्रियामा राख्ने तयारी भइरहेको छ। तर भेनेजुएलाका उपराष्ट्रपतिले यसबारे कुनै आधिकारिक जानकारी नआएको बताएका छन्।
अमेरिकी पक्षले यो कदमलाई ड्रग तस्करी, अन्तर्राष्ट्रिय आपराधिक गिरोह तथा तथाकथित ‘नार्को-टेररिज्म’ विरुद्धको अभियानको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। तर, यस कारबाहीको कानुनी आधार र अन्तर्राष्ट्रिय वैधतामाथि गम्भीर प्रश्न उठिरहेका छन्।
केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले अमेरिकी सेनाले ठूलो हवाई आक्रमण र कमाण्डो अपरेशनमार्फत मदुरोलाई पक्राउ गरेको बताएका छन् ।
घटनापछि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को आपत्कालीन बैठक बोलाइएको छ, जसले यस विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति, सुरक्षा र कानुनसँग जोडिएको गम्भीर घटनाको रूपमा हेरेको संकेत गरेको छ । ।
यद्यपि समाचार विश्वभर चर्चा भइरहेको भए पनि कतिपय विश्लेषक र स्रोतहरूले यससम्बन्धी सबै विवरण स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी रहेको र राजनीतिक प्रचारका सामग्री पनि फैलिएको चेतावनी दिएका छन्। विश्वसनीय समाचार संस्थाहरूले भने क्रमशः थप विवरण सार्वजनिक गरिरहेका छन्।
संयुक्त राज्य अमेरिकाले लामो समयदेखि भेनेजुएलालाई ड्रग तस्करी, नार्को-टेररिज्म तथा अन्तर्राष्ट्रिय अपराधसँग जोड्दै आएको छ। राष्ट्रपति मदुरोको शासनलाई अलोकतान्त्रिक र मानवअधिकार उल्लंघनकारी भन्दै अमेरिकी नेतृत्वले बारम्बार आलोचना गर्दै आएको थियो।
स्रोतका अनुसार यसअघि पनि क्यारेबियन क्षेत्रमा भेनेजुएलाका जहाज लक्षित हवाई कारबाही गरिएको थियो र दुवै देशबीचको तनाव वर्षौंदेखि बढ्दो क्रममा थियो।
