काठमाडौँ । दक्षिणी फिलिपिन्समा सोमबार बिहान ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली समुद्री भूकम्प गएपछि सुनामीको जोखिम उत्पन्न भएको छ। भूकम्पका कारण तटीय क्षेत्रहरूमा ठूलो झट्का महसुस गरिएको छ भने केही भवनहरूमा क्षति पुगेको, विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको र कतिपय स्थानमा करिब एक मिटर उचाइसम्मका सुनामी छालहरू मापन गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरले जोखिमयुक्त तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकहरूलाई तत्काल सुरक्षित उच्च स्थानतर्फ सार्न आग्रह गरेका छन् । उनले सुनामी चेतावनीलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिँदै मानव जीवनभन्दा महत्त्वपूर्ण केही नभएको बताए । साथै, राष्ट्रिय सरकार तथा विपद् व्यवस्थापन निकायहरू पूर्ण रूपमा परिचालित रहेको जानकारी पनि दिए ।
फिलिपिन्स ज्वालामुखी तथा भूकम्प विज्ञान संस्थानका अनुसार भूकम्प बिहान ७ः३७ बजे जनरल सान्टोस सहरको दक्षिणपश्चिम समुद्री क्षेत्रमा केन्द्रविन्दु बनाएर गएको हो। करिब सात लाख जनसंख्या रहेको यो सहर दक्षिणी फिलिपिन्सको प्रमुख व्यापारिक तथा टुना प्रशोधन केन्द्र मानिन्छ। भूकम्पको केन्द्र कोटाबाटो समुद्री गर्त क्षेत्रमा करिब १० किलोमिटर गहिराइमा रहेको बताइएको छ।
हालसम्म मानवीय क्षतिको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन। यद्यपि जनरल सान्टोसमा एउटा सानो व्यावसायिक भवन आंशिक रूपमा भत्किएको छ। उक्त भवनभित्र मानिस फसेका वा घाइते भएका छन् कि छैनन् भन्नेबारे स्पष्ट विवरण आउन बाँकी छ। स्थानीय रेडियो संस्था डिजेडआरएचका अनुसार उनीहरूको शाखा रहेको भवनको केही भाग पनि ढलेको छ, तर कर्मचारीहरू सुरक्षित रहेका छन्।
भूकम्पका कारण अन्य भवनहरूबाट समेत संरचनात्मक सामग्री झरेका छन्। सडक किनारमा पार्क गरिएका तीनपाङ्ग्रे सवारीसाधनमा भग्नावशेष खसेको विवरण पनि प्राप्त भएको छ। कार्यालय समय सुरु हुनुअघि नै भूकम्प गएको कारण ठूलो मानवीय क्षति हुनबाट जोगिएको अनुमान गरिएको छ।
प्रशान्त सुनामी चेतावनी केन्द्रले फिलिपिन्सका केही तटीय क्षेत्रमा तीन मिटरसम्मका छाल आउन सक्ने चेतावनी जारी गरेको थियो। साथै मलेसिया र इन्डोनेसियाका केही तटीय क्षेत्रमा एक मिटरसम्मका सुनामी छालको जोखिम रहेको उल्लेख गरिएको थियो। फिलिपिन्सको साराङ्गानी र सुल्तान कुदारात क्षेत्रमा रहेका निगरानी केन्द्रहरूले एक मिटर उचाइसम्मका छालहरू मापन गरेका छन् भने अन्य स्थानमा साना छालहरू देखिएका छन्।
भूकम्पपछि मलेसियाको मौसम विभागले बोर्नियो टापुको सबाह राज्यका लागि पनि सुनामी चेतावनी जारी गरेको थियो। इन्डोनेसियाको सुलावेसी टापुमा करिब ८३ सेन्टिमिटर उचाइको सुनामी छाल मापन गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
त्यसैगरी ताइवान, जापान, पपुवा न्यू गिनी तथा पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रका केही टापुहरूमा पनि समुद्री सतहमा सामान्य उतारचढाव देखिन सक्ने चेतावनी जारी गरिएको थियो। तर भूकम्प गएको करिब दुई घण्टापछि गुआमका लागि जारी सल्लाह फिर्ता लिइएको छ भने हवाई क्षेत्रमा कुनै खतरा नरहेको जनाइएको छ।
अमेरिकी भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणका अनुसार मुख्य भूकम्पपछि ६।५ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली परकम्प पनि महसुस गरिएको छ। विभिन्न निकायहरूले भूकम्पको गहिराइबारे फरक–फरक प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक गरे पनि यस्ता भूकम्पपछि विवरणमा केही भिन्नता देखिनु सामान्य मानिन्छ।
प्रशान्त महासागरको ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा पर्ने फिलिपिन्स विश्वकै अत्यधिक भूकम्पीय जोखिम भएका देशहरूमध्ये एक हो। यहाँ बारम्बार भूकम्प, ज्वालामुखी विस्फोट तथा प्रत्येक वर्ष करिब २० वटा आँधी र समुद्री तूफानले ठूलो प्रभाव पार्दै आएका छन्।
