विश्व राजनीतिमा २०२५- अस्थिरता, युद्ध र परिवर्तनको वर्ष

काठमाडौं । अंग्रेजी वर्ष २०२५ को आज अन्तिम दिन । नयाँ वर्ष २०२६ सुरु हुँदै गर्दा २०२५ भने विश्व र नेपाल दुवैका लागि अविश्मरणीय वर्ष बन्यो । खासगरि बिश्व राजनीतिमा अस्थिरता, युद्ध, आन्दोलन, संघर्ष र परिवर्तनको वर्षका रूपमा २०२५ लाई मूल्यांकन गरिएको छ ।

सन् २०२५ विश्वका लागि सहज रहेन। रूस-युक्रेन युद्ध निरन्तर चलिरहँदा युरोप मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्रसमेत प्रभावित रह्यो। मध्यपूर्वमा इजरायल-गाजा संघर्ष र त्यससँग जोडिएका तनावले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति थप संवेदनशील बनायो।

यसै वर्ष जलवायु परिवर्तनका असरहरू झनै तीव्र देखिए। एसिया, अफ्रिका र अमेरिकाका विभिन्न भागमा बाढी, चक्रवात, डढेलो र खडेरीजस्ता प्राकृतिक विपत्तिले ठूलो जनधनको क्षति भयो।

विज्ञहरूले २०२५ लाई जलवायु संकटको गम्भीर चेतावनी दिने वर्षका रूपमा चित्रण गरेका छन्।

राजनीतिक रुपमा संयुक्त राष्ट्रसंघ र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा शान्ति, जलवायु र विकासबारे छलफल भए पनि ठोस समाधानको अपेक्षा भने पूरा हुन सकेन। यद्यपि खेलकुद, विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा प्रगति देखिँदा मानव समाजमा आशा भने कायम रह्यो।

नेपालका लागि २०२५ विशेषगरी राजनीतिक र सामाजिक दृष्टिले निर्णायक रह्यो। वर्षको उत्तरार्धमा सामाजिक सञ्जाल नियन्त्रण, भ्रष्टाचार र सुशासनको माग गर्दै युवाहरू सडकमा उत्रिए। ‘जेनजी आन्दोलन’का नामले चिनिएको आन्दोलनले सरकार र परम्परागत राजनीतिलाई गम्भीर दबाबमा पार्‍यो।

देशभर भएका प्रदर्शनहरूले युवा पुस्ताको असन्तुष्टि र परिवर्तनको चाहनालाई स्पष्ट रूपमा उजागर गर्‍यो। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, डिजिटल अधिकार र जवाफदेही शासन २०२५ का मुख्य बहस बने।

राजनीतिक अस्थिरताबीच पनि पर्यटन क्षेत्र क्रमिक रूपमा सुधारतर्फ उन्मुख रह्यो। खेलकुद, विशेषगरी क्रिकेट, जनस्तरमा लोकप्रिय नै रह्यो। सांस्कृतिक महोत्सव र आन्तरिक पर्यटन गतिविधिले केही सकारात्मक सन्देश दिए।

तर, बेरोजगारी, महँगी, वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता र विकास आयोजनाको सुस्त गतिजस्ता समस्या भने समाधान हुन सकेनन्।

२०२५ ले विश्वलाई शान्ति र सहकार्यको आवश्यकता स्मरण गरायो भने नेपाललाई नागरिक चेतना र युवाको भूमिकाको महत्त्व बुझायो। संकटका बीच पनि परिवर्तन सम्भव छ भन्ने सन्देश यो वर्षले दिएको देखिन्छ।

नेपालका हकमा राजनीतिक स्थिरता, सुशासन र नागरिकको विश्वास पुनःस्थापित हुनु नै नयाँ वर्षको मुख्य चुनौती र आशा दुवै बनेका छन्।

२०२५ विदा हुँदैछ, तर यसले उठाएका प्रश्न र जगाएका आशाहरू २०२६ को दिशानिर्देशक बन्ने निश्चित देखिन्छ।