नेपाली मूलकी अरुणा अधिकारीद्वारा क्लिनिकल ट्रायल प्रविधिमा क्रान्ति, काइरोस हेलिक्स स्थापना

काठमाडौँ । नेपाली मूलकी उद्यमी तथा प्रविधि विशेषज्ञ अरुणा अधिकारीले अमेरिकामा आधारित क्लिनिकल प्रविधि कम्पनी काइरोस हेलिक्स स्थापना गरेकी छन् । कम्पनीले जीवन विज्ञान क्षेत्रको क्लिनिकल ट्रायल प्रक्रियालाई आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स, गणित तथा प्रमाण–आधारित प्रणालीको संयोजनमार्फत रूपान्तरण गर्ने उद्देश्य राखेको छ ।

क्लिनिकल ट्रायलका क्रममा ठुलो मात्रामा प्रोटोकल, प्रतिवेदन, सञ्चालनसम्बन्धी तथ्यांक तथा विशेषज्ञका निर्णयहरू सिर्जना हुने गर्छन् । तर, यी महत्त्वपूर्ण ज्ञानहरू विभिन्न प्रणालीमा छरिएर रहने भएकाले अनुसन्धानकर्ताहरूले विगतका ट्रायलबाट प्रभावकारी रूपमा सिक्न र भविष्यका अध्ययनमा प्रयोग गर्न सक्ने अवस्था छैन । यही चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न काइरोस हेलिक्सले सञ्चित क्लिनिकल ट्रायलसम्बन्धी ज्ञानलाई प्रयोगयोग्य बौद्धिक सूचनामा रूपान्तरण गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ ।

कम्पनीको प्रविधिगत दृष्टिकोणले मूल प्रमाणको संरक्षण तथा मानव निगरानीलाई विशेष प्राथमिकता दिन्छ, विशेष गरी नियमनको दायरामा रहेका तथा उच्च जोखिमयुक्त क्लिनिकल अनुसन्धानसँग सम्बन्धित निर्णयहरूमा । हालसम्म काइरोस हेलिक्सले २५ सदस्यीय टोली गठन गरिसकेको छ र क्लिनिकल ट्रायल इन्टेलिजेन्ससम्बन्धी कार्यशील प्लेटफर्म विकास गरिसकेको छ । साथै, Contract Research Organizations (CROs) तथा जैव प्रविधि कम्पनीहरूसँग व्यावसायिक सहकार्यसमेत प्रारम्भ गरिसकेको छ ।

काइरोस हेलिक्सले क्लिनिकल ट्रायल योजना, अनुसन्धान केन्द्र सिफारिस, सिन्थेटिक डाटा तथा नियमनयुक्त आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स लगायतका क्षेत्रमा ११ वटा प्रोभिजनल प्याटेन्ट एप्लीकेसन्स समेत दर्ता गरिसकेको छ, जसले कम्पनीको नव प्रवर्तनात्मक क्षमतालाई पुष्टि गर्छ ।

अधिकारीको यो यात्रा विशेष प्रेरणादायी छ । १६ वर्षको उमेरमा नेपालबाट अमेरिका पुगेकी अधिकारीले गणित, इन्जिनियरिङ, उद्यम प्रविधि तथा क्लिनिकल अनुसन्धान क्षेत्रमा बहुआयामिक अनुभव हासिल गरिन् । उनले प्रविधि तथा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स क्षेत्रमा गरेको योगदानको कदर गर्दै सन् २०२४ मा फर्मा भ्वाइस हन्ड्रेडमा सम्मानित गरिएको थियो ।

क्लिनिकल अनुसन्धान क्षेत्रमा गहिरो अध्ययन गरेकी अधिकारीले एउटा महत्त्वपूर्ण तथ्य पहिचान गरिन्, जहाँ क्लिनिकल ट्रायलले के भयो भन्ने विषयलाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेख गर्ने भए पनि महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू किन गरिए भन्ने पछाडिको ज्ञान, तर्क तथा निर्णय प्रक्रियालाई भविष्यमा प्रभावकारी रूपमा पुनः प्रयोग गर्न सकिने गरी सधैँ अभिलेखित गरिएको हुँदैन । यही अन्तरलाई सम्बोधन गर्न काइरोस हेलिक्सले विभिन्न अध्ययन तथा क्लिनिकल ट्रायलबाट सञ्चित ज्ञानलाई सुरक्षित राख्ने, एक आपसमा जोड्ने र त्यसबाट सिक्न सकिने प्रणाली विकास गरिरहेको छ ।

नेपालदेखि अमेरिकासम्मको अधिकारीको प्रेरणादायी यात्राले आकार दिएको काइरोस हेलिक्सले क्लिनिकल अनुसन्धानको आगामी पुस्तामा योगदान पुर्‍याउने लक्ष्य लिएको छ । कम्पनीले विगतका क्लिनिकल ट्रायलबाट प्राप्त ज्ञानलाई व्यवस्थित रूपमा भविष्यका अध्ययनका लागि उपयोगी बौद्धिक सूचनामा रूपान्तरण गर्न सहयोग गर्दै जीवन विज्ञान क्षेत्रलाई थप ज्ञान–आधारित अनुसन्धान प्रणालीतर्फ अघि बढाउने लक्ष्य राखेको छ ।